Mewngofnodi yma rwan er mwyn cael mynediad at bopeth ar y wefan


Swyddi a'r Gymraeg

Ddoe, bu rhaglen ar BBC Wales, “The Radio Wales Phone In” gyda Jason Mohammed yn trafod y cwestiwn dyrus “P'un sydd bwysicaf, Swyddi, neu'r iaith Gymraeg?”

Ymateb (neu gorymateb efallai) oedd y cwestiwn rhyfedd hwn i anniddigrwydd Cymdeithas yr Iaith bod cwmni uniaith Saesneg yn cynnal arolwg o effaith adeiladu gorsaf niwclear Wylfa B ar y Gymraeg.

Fel sydd yn arferol wrth drafod cwestiwn mor dros ben llestri, cafwyd mwy o wres nag o oleuni yn y ddadl, ond mae'r cwestiwn yn codi pwnc bythol wyrdd yn y drafodaeth dros neu yn erbyn y Gymraeg.  A oes rhaid i ni aberthu rhywbeth-dymunol-fel-arfer-swyddi er mwyn amddiffyn yr iaith?  Yr ateb, wrth gwrs, yw “nagoes”.  O ystyried anghenion y gymuned Gymraeg yn gynnar mewn unrhyw benderfyniadau, gellir cynllunio mewn ffordd fydd yn hybu'r Gymraeg yn hytrach na'i niweidio, heb golli ar y peth dymunol oedd ei angen yn y lle cyntaf.

Ond yn hytrach na chynllunio yn y ffordd lled negyddol hon – cymeradwyo neu wrthod datblygu cynlluniau ar sail faint o niwed mae nhw'n gwneud i'r Gymraeg – beth am y syniad hwn gan un o'n haelodau?

Yn dilyn cyhoeddiad Llywodraeth y Cynulliad ei bod am sefydlu Parthau Menter (sef ardaloedd twf economaidd ar gyfer sectorau arbennig mewn ardaloedd unigol) dylai'r Cynulliad hefyd ystyried mesurau tebyg i gryfhau ardaloedd Cymraeg eu hiaith.

Un o’r  ffactorau  sydd yn erydu’r ardaloedd Cymraeg yw allfudiad cyson pobl ifanc cynhenid oherwydd diffyg gwaith.
 
Mae strategaeth drafft y Llywodraeth eisoes yn argymell ardaloedd hybu iaith, ond pa fudd bydd i'r ardaloedd hyn os nad oes swyddi i gadw'r bobl Gymraeg yno?  Er mwyn i'r Gymraeg ffynnu fel iaith gymunedol, mae angen cymuned weddol sefydlog i'w chynnal, a hanfod cymuned sefydlog yw economi lleol cryf.

Mae rhai camau amlwg fyddai'n sefydlu sail cryf i ardaloedd menter Cymraeg:

  • Ad-leoli’r S4C newydd i’r gogledd neu’r gorllewin, yn hytrach na'i ganoli yng Nghaerdydd.
  • Sicrhau proses tendro sydd yn caniatáu clytwaith o gwmniau cynhyrchu llai i gystadlu i S4C. 
  • Annog Mentrau Cymdeithasol sydd yn gweithredu trwy'r Gymraeg, ac yn darparu gwasanaethau naturiol Gymraeg o'i herwydd. 
  • Darparu cymorth i adnabod cyfleoedd economaidd sydd yn perthnasol i’r ardaloedd menter, yn enwedig ymysg Cymry Cymraeg ifanc. 
  • Sicrhau'r Gymraeg fel iaith fewnol i awdurdodau lleol a swyddfeydd Cynulliad sydd yn gwasanaethu'r ardaloedd. 
  • Datblygu twristiaeth diwylliannol ac ieithyddol, a dod ag atyniad unigryw Cymru – ei hiaith – at galon diwydiant twristiaeth yr ardaloedd Cymraeg.
  • Targedu ardaloedd % uchel megis Dyffryn Nantlle, Dyffryn Ogwen, Blaenau Ffestiniog, Porthmadog, Llangefni, Caernarfon, Tregaron, Cwm Gwendraeth, Dyffryn Teifi
 Oherwydd tan-fuddsoddiad y blynyddoedd, ac yn wir y canrifoedd diwethaf, ni fydd hi'n hawdd dod a llewyrch i'r Fro. Ond mae maint ein problem hefyd o'n plaid.  Er mwyn “llwyddo” mewn ardal boblog, bydd rhaid i ardal fenter greu neu ddennu miloedd o swyddi, gan gostio miliynau o bunnoedd mewn treth coll ac ymgyrchoedd hybu.  Mewn ardal megis Pen Llŷn neu Dregaron ar y llaw arall, bydd darbwyllo cant o bobl i weithio ar eu liwt eu hunain, neu i gychwyn busnesau bach, yn fodd i greu bwrlwm fydd nid yn unig yn sicrhau gwaith, ond yn sicrhau cyfoeth fydd yn cylchredeg o fewn yr ardal yn lle diflannu i bellafon rhyw bencadlys yn Hemel Hempsted neu gyfrif banc yn Gibraltar.

Braf byddai clywed eich sylwadau a'ch syniadau chi isod!

 

Do you like this post?

Showing 8 reactions


commented 2013-12-24 02:59:19 -0500 · Flag
Thank you
commented 2012-02-05 04:34:06 -0500 · Flag
Diddorol gweld Alun Ffred Jones yn Golwg yn cytuno ynglŷn â symud S4C mas o Gaerdydd. http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/64436-symudwch-s4c-o-gaerdydd-medd-alun-ffred
@lt1400 retweeted @Cymuned 2012-02-04 14:52:28 -0500
@Iestynap retweeted @Cymuned 2012-02-04 10:15:12 -0500
@philthegoode tweeted link to this page. 2011-11-24 16:46:55 -0500
Jason Mohammed, Wylfa B a Pharthau Menter - syniadau ynglÅ·n ag economi'r Fro Gymraeg http://t.co/iRBDViWq via @cymuned
@Iestynap mentioned @Cymuned link to this page. 2011-11-24 16:39:36 -0500
Jason Mohammed, Wylfa B a Pharthau Menter - syniadau ynglÅ·n ag economi'r Fro Gymraeg http://t.co/iRBDViWq via @cymuned
@blogiadur tweeted link to this page. 2011-11-24 15:48:06 -0500
Swyddi a’r Gymraeg: http://t.co/mTi6oOww
published this page in Blog 2011-11-24 15:05:00 -0500